همانطور که کودک شما به رشد خود ادامه می دهد، متوجه رشد توانایی های جدید و هیجان انگیزی در او خواهید شد. در حالی که کودکان با سرعت های متفاوتی پیشرفت می کنند، موارد زیر برخی از موارد رایجی است که کودکان در این گروه سنی با آن روبرو می شوند:

بچه های چهار ساله:

• آواز می خوانند.
• پرش می زنند و روی یک پا لی لی می کنند.
• با یک دست توپ را می گیرند و پرتاب می کنند.
• به تنهایی از پله ها پایین می روند.
• افراد را با بدنی سه قسمتی می کشند.
• یک برج مکعبی ده طبقه می سازند.
• تفاوت بین خیال و واقعیت را درک می کنند.
• دایره و مربع می کشند.
• خودشان لباس می پوشند.
• می توانند دکمه های بزرگ را بدون کمک دیگران ببندند.
• پس از بسته شدن یک زیپ را بالا می کشند.

بچه های پنج ساله:

• طناب بازی می کنند.
• به عقب راه می روند.
• حداقل ۵ ثانیه روی یک پا تعادل خود را حفظ می کنند.
• از قیچی استفاده می کنند.
• شروع به یادگیری نحوه بستن بند کفش می کنند.
• مثلث و لوزی می کشند.
• افراد را با بدن شش قسمتی می کشند.
• آدرس و شماره تلفن را می داند.
• الفبا را می شناسد و می خواند.
• نام کوچک را می نویسید.
• در کارهای خانه کمک می کند.
• شروع به از دست دادن دندان های شیری خود می کند.

رشد گفتار کودکان برای والدین بسیار هیجان‌انگیز است، زیرا شاهد اجتماعی شدن فرزندانشان و تعامل آنها با دیگران هستند. در این سن، کودک معمولاً می تواند درک کند که حروف و اعداد نماد چیزها و ایده های واقعی هستند و می توان از آنها برای گفتن داستان و ارائه ی اطلاعات استفاده کرد. اکثر آنها نام و جنسیت اعضای خانواده و سایر اطلاعات شخصی را می دانند. آنها اغلب با کلمات بازی می کنند و کلمات و داستان های کودکانه و غیرحقیقی می سازند.

دایره ی لغات کودک چهار و پنج ساله بین ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ کلمه است. گفتار در این سن باید کاملاً قابل درک باشد، اگرچه ممکن است برخی از خطاهای صوتی رشدی و لکنت زبان، به ویژه در میان پسران وجود داشته باشد.

در حالی که سرعت توسعه ی تکلم درهر کودک متفاوت است، موارد زیر برخی از نقاط عطف رایجی است که کودکان در این گروه سنی ممکن است به آن دست یابند:

کودکان چهار ساله:

• ممکن است جملات چهار تا پنج کلمه ای بیان کند.
• دائماً سؤال خواهد کرد.
• ممکن است نام یک رنگ یا بیشتر را بداند.
• داستان گفتن را دوست دارد.
• ممکن است از برخی کلمات “بد” استفاده کند (اگر آنها را به طور مکرر شنیده باشد).
  
  

کودکان پنج ساله:

• ممکن است جملات شش تا هشت کلمه ا ی بیان کند.
• ممکن است نام چهار رنگ یا بیشتر را بداند.
• روزهای هفته و ماه ها را می داند.
• می تواند مقدار سکه و پول را بیان کند.
• می تواند دستورات با دستورالعمل های متعدد را درک کند.
• مکرراً صحبت می کند.

با افزایش دایره ی لغات کودک، درک و آگاهی او از دنیای اطرافش نیز افزایش می یابد. کودکان در این سن شروع به درک مفاهیم می کنند و قادر هستند ایده های انتزاعی را با هم مقایسه کنند.

اگرچه کودکان با سرعت های متفاوتی پیشرفت می کنند، در زیر به برخی از موارد رایجی که ممکن است کودکان در این گروه سنی به آن برسند اشاره شده است:

کودکان چهار ساله:

• شروع به درک زمان می کند.
• کمتر متوجه خودش است و نسبت به اطرافیانش آگاهی بیش تری پیدا می کند.
• ممکن است از قوانین والدین پیروی کند، اما درست و غلط را درک نمی کند.
• معتقد است که با افکار خودش می تواند اتفاقات را رقم بزند.
  
  

کودکان پنج ساله:

• درک بیشتری از زمان پیدا می کند.
• در مورد حقایق واقعی در جهان کنجکاوی می کند.
• ممکن است قوانین والدین را با آنچه دوستانش انجام می دهند مقایسه کند.

بچه ها در این سن پرش زدن، لی لی کردن، و به جلو پریدن را یاد می گیرند. آنها مشتاق هستند نشان دهند که چگونه می توانند روی یک پا تعادل خود را حفظ کنند، توپ را بگیرند، یا پشتک بزنند. کودکان در سنین پیش دبستانی و مهدکودک همچنین ممکن است از شنا کردن، بازی در زمین بازی، رقصیدن، و سه چرخه یا دوچرخه سواری با چرخ های کمکی لذت ببرند.

دستورالعمل های فعالیت بدنی توصیه می کند که کودکان در سنین پیش دبستانی و مهدکودک باید:

• در طول روز فعالیت فیزیکی داشته باشند.
• حرکت کنند و در بازی های فعال و فعالیت های بدنی سازمان یافته (به رهبری بزرگسالان) شرکت کنند.
• فعالیت هایی مانند پریدن، لی لی کردن، و غلت زدن برای تقویت استخوان ها و ماهیچه ها انجام دهند.

بسیاری از والدین برای شروع فعالیت کودکان چهار و پنج ساله به ورزش های سازمان یافته توجه می کنند. یک کودک متوسط ​​پیش دبستانی به اصول اولیه مانند پرتاب کردن، گرفتن، و ایستادن در نوبت تسلط کامل ندارد. حتی درک ساده ترین قوانین ممکن است برای آنها سخت باشد، مانند پدر و مادری که در طول بازی شاهد دویدن فرزند خود در مسیر اشتباه است این مسئله را می داند.

شروع این فعالیت ها در سنین خیلی پایین می تواند برای بچه ها ناامید کننده باشد و ممکن است در آینده مانع از شرکت کردن آنها در فعالیت های ورزشی  شود. اگر تصمیم دارید فرزندتان را برای فوتبال یا ورزش تیمی دیگر ثبت نام کنید، حتما لیگی متناسب با سن و مرحله رشد کنونی او را انتخاب کنید. لیگ کودکان که بر سرگرمی و یادگیری اصول تمرکز دارد ممکن است برای کودکان پیش دبستانی متناسب باشد.

با هم بازی کردن، دویدن در حیاط، یا استفاده از وسایل زمین بازی در یک پارک می تواند برای کل خانواده سرگرم کننده باشد. سایر فعالیت هایی که می توانند با شما یا با گروه کودکان و هم سالان از آن لذت ببرند، عبارتند از:

• انجام بازی‌هایی مانند “اردک وغاز” یا “به دنبال رهبر”، و سپس مخلوط کردن آن با پریدن، لی لی کردن، و راه رفتن به عقب.
• ضربه زدن به توپ به سمت جلو و عقب یا داخل دروازه.
• ضربه زدن به توپ از روی پایه.
• رقص مجسمه ای.

بچه ها حتی زمانی که در داخل خانه هستند نیز می توانند فعال باشند. یک منطقه بازی امن برای برخی از بازی‌ها تعیین کنید، مانند:

• گنج یابی: “گنجینه ها” را در سرتاسر خانه پنهان کنید و سرنخ هایی از مکان آنها ارائه دهید.
• مسیر و مانع: یک مسیر پر مانع با صندلی، جعبه، و اسباب‌بازی برای بچه‌ها ایجاد کنید تا از روی آن‌، زیر، و اطراف آن عبور کنند.
• بازی‌های با توپ نرم: از توپ‌های نرم برای بازی بسکتبال، بولینگ، فوتبال، یا بازی در فضای داخل منزل استفاده کنید. حتی می توانید از بادکنک برای بازی والیبال استفاده کنید.

کودکان چهار تا پنج ساله باید حدود ۱۰-۱۲ ساعت در شب بخوابند. کسانی که به اندازه ی کافی استراحت می کنند ممکن است دیگر نیازی به خواب روزانه نداشته باشند و می توانند در بعدازظهر ساعاتی آرام داشته باشند. اکنون آنها در سن پیش دبستانی یا مهدکودک هستند. از آنجایی که چُرت زدن را کنار می گذارند، ممکن است شب ها زودتر از دوران کودکی به رختخواب بروند.

برای اطلاعات بیشتر راهنمای ما در مورد خواب سالم برای کودکان را بررسی کنید.

برقراری ارتباط با فرزندان یکی از لذت بخش ترین بخش های فرزندپروری است. کودکان با جذب اطلاعات از طریق تجربیات و تعاملات روزانه با ما، سایر بزرگسالان، اعضای خانواده، سایر کودکان، و جهان ارتباطات خود را تقویت می کنند.

بین سنین چهار تا پنج سالگی، بسیاری از بچه ها وارد پیش دبستانی یا مهدکودک می شوند و در این مرحله مهارت های زبانی بخش کلیدی یادگیری در کلاس درس است.

بخش بسیار مهم رشد، توانایی تعامل و معاشرت با دیگران است. این مرحله می تواند گاهی برای والدین ناامید کننده باشد زیرا فرزندان مراحل مختلفی را پشت سر می گذارند که کنترل برخی از آنها همیشه آسان نیست. با اینکه هر کودک منحصر به فرد است و شخصیت متفاوتی دارد، برخی از ویژگی های رفتاری رایجی که ممکن است در کودک شما وجود داشته باشد در زیر آمده است:

کودکان چهار ساله:

• بسیار مستقل هستند و ممکن است بخواهند کارها را به تنهایی انجام دهند.
• خودخواه هستند و علاقه ای به اشتراک گذاشتن وسایل خود ندارند.
• بد خلق هستند. نوسانات خلقی در این گروه سنی رایج است.
• از بعضی چیزها می ترسند.
• همبازی های خیالی دارند.
• از کاوش در باره ی بدن خود لذت می برند و ممکن است نقش پزشک و پرستار را بازی کنند.
• تهدید به فرار کردن می کنند.
• با خواهر و برادر خود دعوا می کنند.
• با دیگران در گروه بازی می کنند.
  
  

کودکان پنج ساله:

• به طور کلی نسبت به کودکان چهار ساله احساس همکاری و مسئولیت پذیری بیشتری دارند.
• مشتاق جلب رضایت دیگران و خوشحال کردن آنها هستند.
• اخلاق و رفتار خوبی دارند.
• به تنهایی لباس می پوشند.
• با والدین به خوبی کنار می آیند.
• از آشپزی و ورزش لذت می برند.
• با ورود به مدرسه احساس وابستگی بیشتری به والدین پیدا می کنند.

یادگیری بچه ها از طریق مکالمه ی تعاملی و بازی بسیار زیاد است. خواندن کتاب، آواز خواندن، بازی با کلمات، و صحبت کردن معمول با دیگر کودکان دایره لغات آنها را افزایش می دهد و در عین حال فرصت های بیشتری برای توسعه ی مهارت های شنیداری برای آنها فراهم می کند. وقتی بچه ها مهارت های زبانی به دست می آورند، توانایی های مکالمه خود را نیز توسعه می دهند. بچه های چهار تا پنج ساله می توانند دستورالعمل های پیچیده تری را دنبال کنند و با اشتیاق در مورد کارهایی که انجام می دهند صحبت کنند. آنها می توانند داستان بسازند، با دقت به داستان گوش دهند و داستان را بازگو کنند.

در ادامه به روش هایی که به تقویت مهارت های ارتباطی فرزندتان کمک می کند اشاره شده است:

• در باره ی فعالیت های روزانه صحبت کنید.
• با فرزندتان درباره کتاب هایی که با هم می خوانید صحبت کنید.
• در باره ی برنامه های تلویزیونی و ویدیوهایی که با هم تماشا می کنید با کودک خود صحبت کنید.
• کتاب ها، مجلات و سایر مطالب خواندنی را درمحلی قرار دهید که در دسترس بچه ها باشد و به راحتی به آن دسترسی داشته باشند.
• به کودک خود کمک کنید آلبومی با عنوان “این من هستم” یا “این خانواده ی ماست” را با عکس یا یادگاری ها بسازند.

موارد زیر به راه هایی برای تقویت توانایی های اجتماعی کودک در سنین پیش دبستانی اشاره می کند:

• برای رفتار و دستاوردهای خوب کودک از او تعریف و تمجید کنید.
• فرزندتان را تشویق کنید با شما صحبت کند و احساساتش را بیان کند.
• برای فرزندتان کتاب بخوانید، همراه او آواز بخوانید، و با او صحبت کنید.
• به بهترین شکل با کودک خود زمان بگذرانید و او را در معرض تجربیات جدید قرار دهید.
• فرزندتان را تشویق کنید که سوال بپرسد و کنجکاو باشد.
• او را به انجام فعالیت بدنی تشویق کنید.
• زمان هایی را برای حضور فرزندتان در کنار سایر کودکان، مانند گروه های بازی، فراهم کنید.
• در صورت لزوم به فرزند خود فرصت انتخاب بدهید.
• برای رفتاری که قابل قبول نیست به او فرصت جبران بدهید.
• فرزندتان را تشویق کنید تا خشم خود را به شیوه ای مناسب ابراز کند.
• تماشای تلویزیون و فیلم را به ۱-۲ ساعت در روز محدود کنید. اوقات فراغت را به فعالیت های سازنده تری اختصاص دهید.

اگر فرزندتان به داشتن مشکلات شنوایی، مهارت های زبانی یا گفتاری مشکوک است، باید با پزشک خود مشورت کنید. آزمایش شنوایی یکی از اولین گام ها برای تشخیص مشکلات شنوایی می باشد.

مشکلات ارتباطی کودکان در این گروه سنی عبارتند از:

• مشکلات شنوایی
• در انجام دستورالعمل ها مشکل دارد.
• در پرسیدن سوال یا پاسخ دادن به سوالات با مشکل مواجه می شود.
• دشواری در برقراری ارتباط و ایجاد مکالمه
• رشد ضعیف دایره ی لغات
• مشکل در یادگیری مفاهیمی مانند رنگ ها و شمارش اعد
• لکنت زبان
• در کنار هم قرار دادن جملات مشکل دارد.
• گفتار نامشخص

این مشکلات در برخی از بچه ها بیشتر بروز می کند. برخی دیگر ممکن است به گفتار درمانی یا ارزیابی بیشتر نیاز داشته باشند. ارزیابی این موضوع در سنین پایین بسیار با اهمیت است و در برخی از کودکانی که در برقراری ارتباط مشکل دارند باعث ناامیدی، عصبانیت و پرخاشگری می شود زیرا نمی توانند افکار و احساسات خود را به وضوح بیان کنند.