مراحل رشدی
نوجوانان سیزده تا هجده سال
نوجوانانی که دوران بلوغ را می گذرانند، شاهد تغییرات زیادی در بدن و اندام ها و همچنین در رشد اجتماعی و عاطفی خود خواهند بود.
در طیف وسیعی از زمانها نوجوانان جهشهای رشد مرتبط با بلوغ را تجربه میکنند:
- رشد جنسی اکثر دختران بین ۸-۱۳ سالگی آغاز می شود (میانگین سنی ۱۲ سال است) و بین ۱۰-۱۴ سالگی جهش رشد دارند.
- رشد جنسی اکثر پسران بین ۱۰-۱۳ سالگی شروع می شود و تا حدود ۱۶ سالگی ادامه دارد.
به دوران نوجوانی، سن بلوغ نیز می گویند. نوجوانی زمانی برای جهش رشد و تغییرات مربوط به بلوغ است. یک نوجوان ممکن است در چند ماه چندین سانتی متر رشد کند و پس از آن یک دوره رشد بسیار آهسته ایجاد شده، و سپس یک جهش رشد دیگر داشته باشد. تغییرات با بلوغ (جنسی) ممکن است به تدریج رخ دهد، یا ممکن است چندین علامت به طور همزمان قابل مشاهده باشد. برخی از نوجوانان دیر یا زود علائم بلوغ را تجربه می کنند.
بلوغ جنسی و سایر تغییرات فیزیکی در دوران بلوغ نتیجه ی تغییرات هورمونی است. در پسران، تشخیص دقیق زمان بلوغ دشوار است زیرا این تغییرات به مرور رخ می دهند.
دختران بلوغ را به عنوان یک توالی از رویدادها تجربه می کنند. این تغییرات در دختران متفاوت است. میانگین سنی که ممکن است تغییرات بلوغ رخ دهد، در زیر آمده است:
- شروع بلوغ: ۸-۱۳ سال
- اولین نشانه ی بلوغ: رشد سینه
- رشد موهای ناحیه تناسلی: اندکی پس از رشد سینه
- رشد موهای زیر بغل: ۱۲ سالگی
- دوره ی قاعدگی: به طور متوسط ۱۲ سال. محدوده طبیعی ۱۰ تا ۱۵ سالگی است.
پسران نیز بلوغ را به عنوان توالی از رویدادها تجربه می کنند که معمولا دیرتر از دختران شروع می شود. میانگین سنی که ممکن است تغییرات بلوغ در پسران رخ دهد:
- شروع بلوغ: ۹ تا ۱۴ سالگی
- اولین تغییر بلوغ: بزرگ شدن بیضه ها
- بزرگ شدن آلت تناسلی: تقریباً یک سال پس از شروع بزرگ شدن بیضه ها
- رشد موی ناحیه تناسلی: ۱۳.۵ سال
- انزال شبانه یا “رویای مرطوب”: ۱۴ سالگی
- رویش موهای صورت و زیر بغل، تغییر صدا و آکنه: ۱۵ ساله
دوران نوجوانی نه تنها از نظر جسمی، بلکه از نظر روحی و اجتماعی نیز تغییرات زیادی به همراه دارد. در این سال ها، قدرت تفکر انتزاعی در نوجوانان افزایش می یابد و نوجوانان یاد می گیرند برنامه ریزی کرده و اهداف بلندمدت تعیین کنند. نوجوانان ممکن است با سرعت متفاوتی پیشرفت کنند و دیدگاه متفاوتی نسبت به جهان داشته باشند. به طور کلی، برخی از توانایی هایی که ممکن است در نوجوانان دیده شود در ادامه ذکر شده است:
- بیشتر انتزاعی فکر می کند.
- در رابطه با فلسفه، سیاست، و مسائل اجتماعی دغدغه پیدا می کنند.
- اهداف بلند مدت تعیین می کنند.
- خود را با همسالان خود مقایسه می کند.
همانطور که نوجوان شما شروع به جستجوی استقلال و کنترل می کند، ممکن است تغییرات زیادی دراین دوره برای او رخ دهد. موارد زیر برخی از موضوعاتی است که ممکن است در دوره نوجوانی ایجاد شود:
- ایجاد استقلال از والدین
- حضور و تاثیر همسالان افزایش می یابد.
- روابط عاشقانه یا جنسی اهمیت پیدا می کند.
- ممکن است تعهد طولانی مدت در رابطه نشان بدهند.
اساساً نوجوانان در سن بلوغ و دوران دبیرستان هم چون افراد بزرگسال با دوستان خود ارتباط برقرار می کنند. همانطور که نوجوانان به دنبال استقلال از خانواده و ایجاد هویت خود هستند، تفکر انتزاعی در آنان تقویت شده و به مسائل اخلاقی توجه می کنند. این مسائل طرز تفکر و ارتباط آنها را شکل می دهد.
در این دوره، نوجوانان بیشتر ساعات روز را بیرون از خانه – در مدرسه یا در فعالیت های بعد از مدرسه و با دوستان خود- می گذرانند. آنچه اهمیت دارد این است که هر روز با فرد نوجوان صحبت کنید تا نظرات، ایده ها، و مسائل مختلف را با او به اشتراک بگذارید. در اینجا چند نکته برای کمک به برقراری ارتباط با نوجوانان وجود دارد:
- در طول روز زمانی را برای گوش دادن به نوجوان خود اختصاص دهید. مطمئن باشید او می داند که شما فعالانه و با دقت گوش می دهید.
- به یاد داشته باشید که با نوجوان خود صحبت کنید، نه فقط او را نصیحت کنید.
- سؤالاتی بپرسید که پاسخ هایی فراتر از “بله” یا “خیر” دارند تا مکالمه ادامه پیدا کند.
- در اتومبیل و درزمان رانندگی با نوجوان مشغول صحبت شوید.
- برای رویدادهای ورزشی و مدرسه، بازی کردن و صحبت در مورد اتفاقات مختلف وقت بگذارید.
نوجوانان باید بتوانند معنی کلمات را درک کنند، علائم نگارشی را درک کنند، و ساختارهای نحوی پیچیده ای را ایجاد کنند (چگونه کلمات کنار هم قرار می گیرند). ارتباط فراتر از استفاده و درک کلمات است – همچنین شامل نحوه ی تفکر نوجوانان در مورد خود، همسالان و شخصیت های دیگر می شود. ممکن است بیشتر توضیحات مجازی و کمتر تحت اللفظی باشند. نوجوانان همچنین زبان انتزاعی و مجازی مانند تشبیهات، استعاره ها و اصطلاحات را درک خواهند کرد.
برای درک مهارت های زبانی و پیشرفت کلی نوجوان، مطمئن شوید که ارتباط مستمری با معلمان او دارید. اگر معلمان به ناتوانی یادگیری در زبان مشکوک باشند، انجام آزمون جامع ضروری خواهد بود. این آزمون شامل آزمون شنوایی، ارزیابی روانی آموزشی، (آزمایش استاندارد برای ارزیابی سبک یادگیری و همچنین فرآیندهای شناختی) و ارزیابی گفتار و زبان می باشد.
والدین اغلب احساس میکنند که سالهای نوجوانی دوران دشواری برای برقراری ارتباط است، زمانی که برای نوجوانان طبیعی است والدین را به چالش بکشند و در برابر قدرت مقاومت کنند. اما رفتاری که باعث اختلال شدید در خانواده می شود ممکن است شورش نوجوانان باشد. اگر احساس می کنید که رابطه ی شما دچار چالش شده است، در مورد آن با پزشک فرزندتان صحبت کنید.
روش های زیر برای تقویت توانایی های اجتماعی نوجوانان ارائه شده است:
- نوجوان خود را تشویق کنید تا با چالش های جدید روبرو شود.
- با فرد نوجوان در مورد عدم نادیده گرفتن خود در روابط گروهی صحبت کنید.
- فرزند نوجوان خود را تشویق کنید تا با یک فرد بزرگسال مورد اعتماد در مورد مشکلات یا نگرانی ها ی خود صحبت کند.
- در مورد راه های مدیریت و کنترل استرس بحث کنید.
- نظم و انضباط، و روابط همراه با محدودیت، و پاداش های معقول به او ارائه دهید.
- راه هایی برای گذراندن وقت با یکدیگر پیدا کنید.
وقتی بچه ها وارد سنین نوجوانی می شوند، ممکن است علاقه ی خود را به فعالیت بدنی از دست بدهند. مدرسه، تکالیف، دوستان و حتی مشاغل پاره وقت، علایق و مسئولیتهای زیادی برای آنها ایجاد می کند. فعالیت بدنی منظم می تواند به نوجوان شما کمک کند که انرژی بیشتری داشته باشد، تمرکز و توجه را بهبود بخشد و دیدگاه او را تقویت کند. فعالیت بدنی منظم به کنترل وزن کمک کرده و از بیماری قلبی، دیابت و سایر مشکلات در آینده جلوگیری می کند.
تناسب اندام در سالهای نوجوانی
دستورالعمل ها به نوجوانان توصیه می کند که روزانه حداقل ۱ ساعت فعالیت بدنی متوسط تا قوی داشته باشند.
- بیشتر فعالیت بدنی باید هوازی باشد که آنها برای مدتی عضلات بزرگ خود را درگیر کنند. دویدن، شنا و رقصیدن نمونه هایی از فعالیت های هوازی است. هر فعالیت متوسط تا قوی درحدود ۶۰ دقیقه مفید محسوب می شود.
- نوجوانان می توانند در ورزش ها و برنامه های ورزشی سازمان یافته که شامل فعالیت های تقویت کننده عضلات و استخوان می شود، فعال باشند.
- اگر نوجوان شما به تمرین با وزنه علاقه مند است، این تمرین باید تحت نظارت یک بزرگسال واجد شرایط انجام شود.
ایجاد انگیزه در نوجوانان برای فعال بودن
والدین باید بر نحوه ی تصمیم گیری نوجوانان برای انجام فعالیت بدنی کنترل داشته باشند. با توجه به فرصت وعلاقه، نوجوانان می توانند با انجام هر فعالیتی که از آن لذت می برند مانند -اسکیت بورد، فوتبال دستی، یوگا، شنا یا رقصیدن، از مزایای سلامتی بهره مند شوند.
نوجوانان باید زمان صرف شده در فعالیت های کم تحرک مانند تماشای تلویزیون، بازی های ویدیویی و استفاده از کامپیوتر، تلفن های هوشمند یا تبلت را محدود کنند. ایجاد انگیزه در نوجوانان برای جایگزین کردن فعالیت فیزیکی با فعالیت های کم تحرک می تواند سخت ترین بخش باشد. با این حال، اگر یک بار نوجوانان فعالیت بدنی را شروع کنند، از احساس خوب، کاهش استرس و افزایش قدرت و انرژی که از ورزش دریافت میکنند لذت میبرند. در نتیجه، برخی بدون اصرار والدین شروع به ورزش منظم می کنند.
با پیدا کردن یک فعالیت ورزشی متناسب با برنامه ی نوجوان خود، به او کمک کنید فعال بماند. نوجوانان ممکن است برای انجام یک ورزش تیمی در مدرسه یا لیگ محلی وقت کافی نداشته باشند، اما آنها می توانند فعالیت بدنی مانند پیاده روی به مدرسه، انجام کارهای خانه، یا پیدا کردن یک شغل نیمه وقت فعالیت را در برنامه های روزمره خود قرار دهند. عضویت در باشگاههای ورزشی نیز گزینه ی مناسبی است. برخی از نوجوانان ممکن است با ویدئوهای ورزشی خانگی یا بازی های ویدیویی ورزشی (مانند تنیس یا بولینگ) احساس راحتی بیشتری داشته باشند، اما انجام فعالیت های روزانه ی متوسط تا قوی برای نوجوانان از اهمیت زیادی برخوردار است.
اگر در مورد تناسب اندام نوجوان خود نگران هستید، با پزشک او مشورت کنید. مواردی که ممکن است نیاز به راهنمایی پزشک داشته باشید:
- اگر فرزند شما دارای اضافه وزن یا خیلی کم تحرک است، ممکن است لازم باشد فعالیت های بدنی را به آرامی شروع کند، پزشک ممکن است بتواند به شما در تهیه ی برنامه ی تناسب اندام کمک کند.
- اگر نوجوان شما دچار بیماری مزمن یا ناتوانی است فعالیت های تناسب اندام نباید از برنامه ی روزمر ه ی او حذف شود، اما باید با پزشک در مورد اینکه کدام فعالیت ها ایمن هستند صحبت کنید. برخی از فعالیت ها ممکن است نیاز به تغییر یا انطباق داشته باشند، و برخی ممکن است بسته به شرایط بسیار خطرناک باشند.
- اگر نوجوان شما در ورزش زیاده روی می کند، ممکن است فشار حاصل از آن منجر به کاهش وزن و عضله سوزی شود.
- اگر نوجوان در حین یا بعد از ورزش از درد شکایت دارد، در این صورت با پزشک خود مشورت کنید.
داشتن مقدار خواب مناسب برای کسی که قصد شرکت در یک آزمون ورزشی دارد یا تصمیم دارد بهترین عملکرد خود را در ورزش انجام دهد، بسیار مهم است. متأسفانه، بسیاری از نوجوانان به اندازه کافی نمی خوابند. بیشتر نوجوانان به ۸-۱۰ ساعت خواب شبانه نیاز دارند.
الگوهای خواب نوجوانان با بزرگسالان یا کودکان کوچکتر متفاوت است. در طول سالهای نوجوانی، ریتم شبانه روزی بدن (ساعت بیولوژیکی داخلی) مجدد تنظیم میشود، نوجوان دیرتر می خوابد و دیرتر از خواب بیدار می شود. این تغییر احتمالاً به دلیل هورمون ملاتونین مغز است که شب ها در نوجوانان نسبت به کودکان و بزرگسالان دیرتر ترشح می شود. کمبود این هورمون باعث می شود نوجوانان دیرتر به خواب بروند.